کاشیسازی زرینفام
تکنیک پیشرفته لعاب درخشان و فلزفام سلجوقی و ایلخانی.
📜 دیباچه روایی و حکایت اصالت: معرفی و جایگاه هنر کاشیسازی زرینفام
رشته کاشیسازی زرینفام یکی از هنرهای کاربردی و ارزشمند در شاخه سفال، سرامیک و کاشی است که خاستگاه کهن آن به دیار کاشان و اصفهان بازمیگردد. در این هنر، استادکاران با بهرهگیری از مواد اولیه طبیعی (لعاب مس و طلا، کوره احیاء با احیای اکسیژن) و ابزارهای تخصصی کارگاهی، اثری هویتمند خلق میکنند.
فرآیند تولید این هنر مستلزم شکیبایی، مهارت دست و رعایت دقیق مراحل فنی است تا خروجی نهایی از استحکام، ظرافت و عیار کیفی استانداردهای صنایعدستی ایران برخوردار باشد.
---
۱. تعریف تخصصی و جایگاه هنری
کاشیسازی زرینفام یکی از فاخرترین و اصیلترین شاخههای سفال، سرامیک و کاشی در فرهنگ و تمدن ایرانی است. این هنر-صنعت نماد برجستهای از ذوق، دقت، هماهنگی رنگها و ظرافتهای فنی استادکاران ایرانی محسوب میشود که طی قرنها اصالت خود را حفظ کرده است.
۲. پیشینه و ریشههای تاریخی
خاستگاه کهن و تاریخی این رشته به کاشان و اصفهان بازمیگردد. در دورههای مختلف تاریخی از جمله عهد صفویه و قاجار، این هنر به عنوان یکی از اقلام اشرافی و کاربردی در دربار و زندگی روزمره مردم رونق چشمگیری یافت و امروزه به عنوان میراث ناملموس ملی و بینالمللی شناخته میشود.
۳. ابزارشناسی و مواد اولیه
- مواد اصلی: لعاب مس و طلا، کوره احیاء با احیای اکسیژن.
- تجهیزات کارگاهی: ابزارهای دستی تخصصی، قالبها، کوره یا دارهای سنتی بر اساس استاندارد کارگاهی.
- ویژگی مواد اولیه: استفاده از الیاف، فلزات، سنگها یا چوبهای کاملاً مرغوب، طبیعی و عاری از هرگونه ناخالصی.
۴. گامهای فرآیند ساخت و تولید
۱. پخت اول کاشی لعابدار
۲. نقاشی با اکسیدهای فلزی
۳. پخت دوم در محیط احیایی بدون اکسیژن جهت ایجاد تلالو طلایی
۵. شواهد اصالت و عیارسنجی کیفی
- درخشش فلزی طلایی و هفترنگ متلالئ روی لعاب
۶. کاربرد معاصر، نگهداری و صادرات
کاشیهای فوق فاخر موزهای و محرابی.